Khazanah Sejarah Sarawak Tidak Boleh Terus Terpisah, Abdul Karim Mahu Agensi Berganding Bahu

KUCHING: Sejarah Sarawak bukan sekadar helaian lama yang tersimpan di dalam arkib, muzium atau perpustakaan. Ia adalah ingatan sebuah bangsa, bukti perjalanan sebuah negeri dan warisan yang menentukan bagaimana generasi akan datang memahami identiti Sarawak.

Atas kesedaran itu, Kerajaan Sarawak mahu khazanah sejarah negeri yang kini berada dalam simpanan pelbagai institusi diselaraskan dengan lebih sistematik agar penyelidik, mahasiswa dan generasi muda tidak berdepan kesukaran menjejaki cebisan sejarah yang terpisah-pisah.

Menteri Pelancongan, Industri Kreatif dan Seni Persembahan Sarawak, Dato Sri Abdul Karim Rahman Hamzah, menggesa supaya kerjasama lebih erat diwujudkan antara Arkib Negara Malaysia, institusi muzium, Pustaka Negeri Sarawak, RTM dan Jabatan Penerangan.

Menurut beliau, setiap institusi berkenaan memiliki koleksi dan khazanah sejarah yang sangat bernilai, namun bahan-bahan tersebut kini berada di bawah pengurusan serta simpanan agensi masing-masing.

“Ya, saya melihat butiran-butiran khazanah-khazanah sejarahnya ada dalam Arkib Negara. Kita akui, mereka telah melakukan tugas yang sangat baik,” katanya.

Beliau berkata demikian selepas merasmikan Persidangan Antarabangsa Sejarah Sarawak (PASS) 2026 bertemakan “Sejarah Sarawak: Mengisi Makna Membina Negara Bangsa” di Wisma Melayu Sarawak, Kuching.

PASS 2026 berlangsung pada 29 hingga 30 September 2026 dan dianjurkan Arkib Negara Malaysia dengan kerjasama Amanah Khairat Yayasan Budaya Melayu Sarawak (AKYBMS), Ikatan Graduan Melayu Sarawak (IGMS) serta Universiti Malaysia Sarawak (UNIMAS).

Sejarah Sarawak Jangan Dibiarkan Berselerak

Abdul Karim berkata, institusi muzium mempunyai koleksi sejarahnya sendiri, manakala Pustaka Negeri Sarawak sedang membangunkan depositori untuk memastikan bahan-bahan berharga berkenaan dapat disimpan dan dirujuk pada masa hadapan.

Namun, apabila koleksi sejarah berada di beberapa institusi secara berasingan, penyelidik dan mahasiswa terpaksa bergerak dari satu tempat ke satu tempat untuk mendapatkan gambaran sejarah yang lebih lengkap.

Keadaan itu amat signifikan khususnya kepada mahasiswa yang menjalankan penyelidikan akademik dan tesis sarjana.

“Kerana jika kita mahu pelajar-pelajar universiti menjalankan penyelidikan dan membuat tesis sarjana, mereka tidak boleh bergantung hanya kepada Arkib Negara.

“Mereka juga perlu pergi ke muzium. Jika sumber bahan hanya diperoleh daripada Arkib Negara, ia mungkin tidak lengkap. Itu sebabnya bagaimana hendak kolaboratif, kita akan cuba kaji bagaimana perkara ini boleh dilakukan,” jelas beliau.

Gesaan tersebut memperlihatkan satu persoalan yang lebih besar, bagaimana khazanah sejarah Sarawak boleh dipelihara bukan sekadar untuk disimpan, tetapi benar-benar dibuka ruang untuk dikaji, difahami dan diwariskan kepada generasi seterusnya.

Memelihara Identiti Sarawak

Abdul Karim mengakui penyelarasan itu bukan sesuatu yang mudah kerana setiap institusi bertanggungjawab menjaga koleksi masing-masing, terutama dokumen asli dan bahan sahih yang mempunyai nilai sejarah tinggi.

“Setiap satu daripada agensi ini sangat menjaga koleksi masing-masing. Kalau yang dalam Arkib Negara mereka mempunyai bahan asli dan sahih, mereka tidak akan menyerahkannya kepada muzium.

“Muzium juga tidak akan menyerahkannya kepada Arkib Negara atau Pustaka,” katanya.

Justeru, apa yang diperlukan bukan semestinya pemindahan fizikal semua koleksi kepada sebuah institusi, tetapi mekanisme kerjasama dan penyelarasan yang mampu membuka akses lebih tersusun kepada keseluruhan ekosistem khazanah sejarah Sarawak.

Pendekatan sedemikian boleh menjadi penting ketika Sarawak terus memberi perhatian kepada sejarah, identiti dan warisannya dalam perjalanan pembangunan negeri.

Malah, kerjasama rentas institusi sudah dapat dilihat dalam penganjuran PASS 2026 sendiri apabila pelbagai agensi dan organisasi terlibat dalam persiapan persidangan, termasuk Arkib Negara Malaysia, Pustaka Negeri Sarawak, UNIMAS, RTM, Jabatan Penerangan dan beberapa agensi Sarawak.

PASS juga bukan platform baharu. Edisi 2023 pernah menghimpunkan sekitar 250 peserta terdiri daripada ahli akademik, pegawai kerajaan, mahasiswa, NGO serta peminat sejarah dari Malaysia, Brunei dan Indonesia, dengan perbincangan merangkumi sejarah Sarawak serta pembentukan Malaysia.

Warisan Bukan Sekadar Untuk Disimpan

Di sebalik pembangunan pesat Sarawak, usaha memelihara sejarah membawa mesej yang sama penting: kemajuan tidak seharusnya menyebabkan sebuah masyarakat kehilangan ingatan tentang asal-usulnya.

Dokumen lama, rakaman, manuskrip, gambar, sejarah lisan dan artifak bukan sekadar barang simpanan. Kesemuanya menjadi saksi kepada perjuangan, perubahan sosial serta perjalanan masyarakat yang membentuk Sarawak hari ini.

Dalam konteks pentadbiran negeri, usaha yang diketengahkan Abdul Karim memperlihatkan penekanan Kerajaan Sarawak terhadap pemeliharaan warisan sebagai sebahagian daripada pembangunan identiti negeri.

Sarawak mungkin sedang bergerak pantas menuju masa hadapan, tetapi sejarahnya tetap perlu dibawa bersama.

Kerana sebuah negeri yang mahu menentukan masa depannya juga perlu mengetahui, memahami dan memelihara kisah bagaimana ia sampai ke tahap hari ini.