PBDS Dan Politik Identiti: Sarawak Perlukan Kompetensi, Bukan Sekadar Sentimen Kaum

PBDS menggesa supaya calon guru anak Sarawak diberikan keutamaan dalam pengambilan dan penempatan guru.

Memperjuangkan anak Sarawak tidak salah. Malah PBDS sendiri menyatakan calon tersebut mestilah berkelayakan.

Tetapi apabila isu ini dilihat bersama rekod politik PBDS yang lebih luas, satu persoalan penting timbul:

Adakah masalah Sarawak benar-benar kekurangan peluang untuk sesuatu kaum, atau cabaran sebenarnya ialah memastikan kita mempunyai calon yang mempunyai kelayakan dan opsyen yang diperlukan?

1. FAKTA: 97.82% JAWATAN GURU SARAWAK SUDAH DIISI

Sehingga 31 Disember 2025, Sarawak mempunyai 42,315 guru daripada 43,257 perjawatan dengan kadar pengisian 97.82 peratus.

Sepanjang 2025 sahaja, 3,237 guru baharu ditempatkan di Sarawak.

Lebih penting, penempatan dibuat berdasarkan kekosongan sebenar dan keperluan opsyen mata pelajaran, bukan semata-mata asal seseorang calon.

Jadi, isu sebenar bukan semudah “kenapa bukan anak Sarawak?” tetapi “adakah calon itu mempunyai opsyen dan kelayakan yang diperlukan sekolah?”

2. ANAK SARAWAK MEMANG SUDAH DIBERI KEUTAMAAN

Pada pengambilan khas Sarawak 2024, 854 anak jati Sarawak berjaya dan ditempatkan di Sarawak.

Selain itu, 393 lagi calon Sarawak ditempatkan melalui pengambilan pasaran terbuka.

Jumlahnya: 1,247 guru baharu anak Sarawak.

KPM juga menyatakan penempatan mengambil kira lokaliti, khususnya bagi calon Sabah dan Sarawak, supaya mereka boleh berkhidmat berhampiran kampung halaman apabila keperluan dan kekosongan membenarkan.

Maka gambaran bahawa sistem langsung tidak memberi perhatian kepada anak Sarawak tidak selari dengan data tersebut.

3. MASALAH SEBENAR: ADA OPSYEN YANG KEKURANGAN CALON SARAWAK

Di Dewan Negara pada Disember 2025, Timbalan Menteri Pendidikan menjelaskan bahawa bagi sesetengah opsyen kritikal, termasuk Pendidikan Islam, calon dari luar Sarawak terpaksa diambil kerana kekurangan calon tempatan.

Pada November 2025 pula, kadar pengisian guru Sarawak ialah 98.42 peratus, malah lebih tinggi daripada kadar nasional 98.13 peratus ketika itu.

Ini fakta penting. Kalau sekolah memerlukan guru Matematik, Fizik, Pendidikan Islam atau sesuatu opsyen tertentu, sistem memerlukan guru yang mempunyai kelayakan untuk mengajar subjek tersebut. Identiti tidak boleh menggantikan kepakaran.

4. PBDS SENDIRI PERNAH MEMBAWA “DAYAK FIRST”

Ini bukan tuduhan. Dalam PRU15, PBDS melancarkan manifesto bertemakan “Dayak First”.

Antara cadangannya ialah meningkatkan kuota Dayak di institut pendidikan guru.

PBDS juga mencadangkan supaya TYT Sarawak berikutnya seorang Dayak, tempoh TYT dikurangkan kepada tiga tahun dan jawatan itu kemudiannya digilirkan antara Dayak, Melayu/Melanau dan Cina.

Di sinilah rakyat boleh menilai sendiri pendekatan tersebut.

Adakah jawatan tertinggi negeri perlu ditentukan melalui giliran kaum?

5. PERLEMBAGAAN TIDAK PERNAH MENETAPKAN TYT MENGIKUT GILIRAN KAUM

Perlembagaan Sarawak tidak menetapkan bahawa jawatan Yang di-Pertua Negeri mesti digilirkan antara Dayak, Melayu/Melanau dan Cina.

TYT dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong mengikut kerangka Perlembagaan.

Jadi sistem “giliran kaum” yang pernah dicadangkan PBDS ialah cadangan politik PBDS, bukannya syarat Perlembagaan Sarawak.

Sarawak mempunyai masyarakat yang sangat pelbagai.

Jika jawatan tertinggi negeri mula dihitung berdasarkan “sekarang giliran kaum siapa?” kita perlu bertanya apakah prinsip yang sama nanti mahu digunakan kepada jawatan lain.

6. PREMIER PULA DITENTUKAN MELALUI MAJORITI DUN

Jawatan Premier juga bukan kuota sesuatu kaum.

Asas sistemnya ialah seorang ADUN yang mempunyai kepercayaan majoriti Dewan Undangan Negeri dilantik untuk mengetuai kerajaan.

Gelaran Ketua Menteri kemudian secara rasmi ditukar kepada Premier of Sarawak berkuat kuasa 1 Mac 2022.

Jadi persoalan siapa menjadi Premier bukan sepatutnya Dayak, Melayu, Melanau atau Cina?

Persoalannya ialah siapa mempunyai mandat dan sokongan majoriti untuk membentuk kerajaan. Itulah asas demokrasi berparlimen.

7. PBDS KINI MAHU BERTANDING SEHINGGA 37 KERUSI

PBDS mengumumkan sasaran bertanding sehingga 37 kerusi DUN pada PRN Sarawak akan datang.

Parti itu kini mempunyai 28 cawangan dan sembilan lagi sedang dalam proses penubuhan. Setiap cawangan akan mengenal pasti calon, menggerakkan jentera serta mendapatkan pembiayaan pilihan raya.

Konvensyen PBDS 2026 pula meluluskan resolusi antaranya, mempertahankan nilai, identiti dan maruah Dayak serta memperkukuhkan perpaduan politik Dayak.

Pada masa sama, resolusinya turut merangkumi pendidikan, ekonomi, pembangunan luar bandar, belia, wanita dan pembinaan Sarawak yang inklusif. PBDS sendiri menafikan bahawa ia sebuah parti perkauman.

Maka daripada melabel, lebih baik rakyat bertanya soalan yang lebih sukar:

Apakah kriteria 37 calon PBDS nanti?

Adakah pendidikan dan kompetensi?

Pengalaman pentadbiran?

Rekod perkhidmatan?

Keupayaan mengurus ekonomi dan pembangunan?

Integriti?

Atau identiti etnik akan diberikan keutamaan?

PBDS perlu menjawab persoalan itu melalui barisan calon dan manifesto mereka sendiri.

SARAWAK TIDAK PERLU TAKUT KEPADA PERSAINGAN

Kita mahu lebih ramai guru Dayak. Kita mahu lebih ramai doktor Dayak. Kita mahu lebih ramai jurutera, profesor, usahawan dan pemimpin Dayak. Tetapi kita juga mahu anak Melayu, Melanau, Cina, Orang Ulu dan semua anak Sarawak maju bersama.

Caranya bukan dengan merendahkan ukuran kompetensi. Caranya ialah meningkatkan pendidikan, kemahiran dan kemampuan anak Sarawak sehingga mereka mampu bersaing dan berjaya berdasarkan kelayakan mereka sendiri.

Identiti mesti dihormati. Hak mesti dipertahankan. Masyarakat yang masih ketinggalan mesti dibantu.

Tetapi identiti sahaja tidak membina jalan raya, mengurus hospital, menarik pelaburan, mendidik anak-anak atau mentadbir ekonomi.

Semua itu memerlukan ilmu, kompetensi, pengalaman dan kemampuan.

Sebab itu persoalan terbesar kepada PBDS bukanlah sama ada mereka cukup kuat memperjuangkan identiti Dayak.

Persoalannya ialah “Apakah rancangan dan barisan manusia yang mereka tawarkan untuk mentadbir sebuah Sarawak yang mempunyai lebih daripada satu kaum, berdepan ekonomi global dan memerlukan kepakaran bertaraf tinggi?” kerana akhirnya, Sarawak tidak boleh maju dengan identiti semata-mata.

Sarawak maju apabila rakyatnya diberi peluang untuk bersaing dengan adil dan mereka yang diberi amanah mempunyai kompetensi untuk melaksanakannya.

#Sarawak #PBDS #PolitikSarawak #AnakSarawak #Dayak #Kompetensi #Merit #GuruSarawak #PremierSarawak #TYTSarawak #MasaDepanSarawak