Pokok Kapas Padang Merdeka: Saksi Sejarah 1963 Yang Mahu Dilindungi Untuk Generasi Sarawak Akan Datang

KUCHING: Di tengah-tengah perubahan wajah bandar raya Kuching, berdiri sebatang pokok tua yang mungkin kelihatan biasa pada pandangan sesetengah orang. Namun di sebalik batangnya yang besar dan dahannya yang menaungi Padang Merdeka, tersimpan sebahagian daripada perjalanan sejarah Sarawak yang tidak ternilai.

Pokok Kapas atau pokok kapok (Ceiba pentandra) di Padang Merdeka bukan sekadar sebatang pokok. Ia adalah saksi zaman termasuk detik bersejarah pembentukan Malaysia pada tahun 1963.

Kini, usaha sedang dipertimbangkan untuk memastikan saksi sejarah itu terus berdiri dan tidak lenyap ditelan pembangunan.

Menteri Pelancongan, Industri Kreatif dan Seni Persembahan Sarawak, Dato Sri Abdul Karim Rahman Hamzah, berkata beliau telah meminta Jabatan Muzium Sarawak meneliti kemungkinan mewartakan Pokok Kapas berkenaan sebagai aset warisan.

“Malah pada hari Malaysia dibentuk pada tahun 1963, saya melihat Pokok Kapas itu sudah berada di sana. Ia adalah satu warisan,” katanya.

Kenyataan itu membawa makna yang lebih besar daripada sekadar usaha memelihara sebatang pokok. Bagi sebuah negeri yang sedang bergerak pantas menuju kemajuan, persoalannya ialah bagaimana Sarawak boleh terus membangun tanpa kehilangan jejak sejarah yang membentuk identitinya.

Jika tidak dilindungi, ia boleh hilang

Abdul Karim memberi peringatan bahawa tanpa pewartaan dan perlindungan undang-undang yang jelas, aset bersejarah seperti Pokok Kapas tetap berdepan risiko untuk dialihkan, rosak atau ditebang pada masa hadapan.

“Jika tiada undang-undang khusus, tiada pewartaan khusus… pokok itu boleh ditebang.”

Bayangkan suatu hari nanti anak cucu Sarawak berdiri di Padang Merdeka, tetapi pokok yang pernah menyaksikan perjalanan Kuching merentasi beberapa generasi itu sudah tiada.

Yang tinggal mungkin hanya gambar lama dan cerita bahawa “di sinilah dahulu berdirinya Pokok Kapas yang menjadi sebahagian daripada sejarah Kuching.”

Itulah kehilangan yang cuba dielakkan.

Bukan hanya Pokok Kapas – wajah Kuching lama turut mahu dipertahankan

Usaha berkenaan merupakan sebahagian daripada inisiatif lebih besar menerusi Old Kuching Smart Heritage (OKSHE) untuk mengenal pasti, mengezon, memulihara dan melindungi bangunan, monumen serta aset bersejarah di bandar raya ini.

Antara kawasan yang diberi perhatian ialah Jalan Gambier, Main Bazaar dan India Street, termasuk mercu tanda seperti Bangunan Mahkamah Lama, Round Tower, Square Tower dan Masjid India.

Sebuah masjid lama yang terletak di celah deretan rumah kedai berhampiran Masjid India dan dipercayai berusia lebih 100 tahun turut dikenal pasti untuk diberikan perhatian.

Bangunan-bangunan lama ini mungkin tidak mempunyai kemegahan pencakar langit moden, tetapi pada dinding, tingkap dan lorongnya tersimpan kisah masyarakat yang membentuk Kuching hari ini.

Membangun tanpa memadam sejarah

Abdul Karim berkata perlindungan juga perlu merangkumi premis bersejarah milik persendirian supaya ia tidak sewenang-wenangnya dirobohkan atau ditukar menjadi pembangunan moden sehingga kehilangan nilai asalnya.

Pada masa sama, beliau menegaskan bahawa libat urus dengan pemilik hartanah perlu dilakukan sebelum perundangan baharu diperkenalkan, manakala soal pampasan boleh dipertimbangkan jika diperlukan.

Cabaran itu semakin penting ketika Kuching memasuki fasa pembangunan baharu, termasuk pelaksanaan sistem Autonomous Rapid Transit (ART).

“Jika kita tidak menyusunnya dengan baik, sesetengah bangunan ini mungkin dirobohkan atau terjejas.”

Kemajuan dan pemeliharaan warisan tidak semestinya perlu bertentangan. Kuching boleh berubah menjadi bandar raya yang lebih moden, tetapi sejarah yang memberikan bandar ini identitinya masih boleh dipertahankan.

Impian lebih besar untuk Kuching

Sarawak turut menyimpan aspirasi lebih jauh.

Selepas proses pengezonan, konservasi dan pemeliharaan dilaksanakan dengan menyeluruh, Kuching diharap akhirnya boleh dipertimbangkan bagi permohonan status Tapak Warisan Dunia UNESCO.

Ia bukan sekadar mengenai pengiktirafan antarabangsa, tetapi mengenai memastikan khazanah sejarah Kuching tidak hilang ketika bandar raya ini terus berkembang.

Pokok Kapas di Padang Merdeka mungkin tidak mampu berbicara. Namun ia telah berdiri melalui perubahan zaman, menyaksikan generasi datang dan pergi serta menjadi sebahagian daripada landskap sebuah bandar yang membesar bersama sejarah Sarawak.

Pembangunan boleh membina masa depan. Tetapi warisan mengingatkan kita dari mana kita bermula.

Dan jika Pokok Kapas itu benar-benar diwartakan kelak, ia bukan sekadar menyelamatkan sebatang pokok.

Ia bermakna Sarawak memilih untuk menjaga sebahagian daripada ingatannya supaya generasi yang belum lahir masih dapat berdiri di bawah naungannya dan melihat sendiri saksi sejarah yang pernah menaungi generasi terdahulu.

#PokokKapas #PadangMerdeka #WarisanSarawak #WarisanKuching #KuchingHeritage #SejarahSarawak #SarawakHeritage #Kuching #Sarawak #OldKuching #OKSHE #PeliharaWarisan #KhazanahSarawak #IdentitiSarawak #SejarahKuching #WarisanUntukGenerasi #LindungiWarisan #KuchingBandarWarisan #UNESCOWorldHeritage #SarawakMajuMakmur #TheGreatHornbill